Cẩn trọng khi ăn chay

Có rất nhiều lý do khiến bạn ăn chay. Dù vậy, không phải hễ nói không với thịt cá là ăn uống sao cũng được, bạn cần lựa chọn thực phẩm sao cho thật khoa học để tránh gây tổn hại đến sức khỏe.

Ngày nay, xu hướng ăn chay càng phát triển mạnh ở nhiều nước trên thế giới với mục đích đề phòng bệnh tật và hỗ trợ trong việc chữa trị một số bệnh lý mãn tính liên quan đến ăn uống. Cũng có người ăn chay để ủng hộ việc bảo vệ môi trường, vì đặc trưng tôn giáo hay bản thân không thích hoặc không thể ăn thịt động vật.

Đôi khi lại xuất phát từ những ước nguyện mãnh liệt của tinh thần hoặc mong muốn ngoài tầm với của con người như cầu thi đỗ, cho người thân hết bệnh, tai qua nạn khỏi… Dù ăn chay với mục đích gì đi nữa, để “phương pháp” phát huy tác dụng, chúng ta cần phải lưu ý các vấn đề sau:

Cân bằng dinh dưỡng

Nếu bữa ăn chay chỉ có các thực phẩm đơn điệu như là rau, đậu lại không chú ý bổ sung đa dạng các món ăn thì cơ thể rất dễ bị thiếu dinh dưỡng và suy giảm khả năng đề kháng, dễ bị bệnh nhiễm trùng… Cụ thể, nếu người ăn chay chỉ ăn cơm với rau cải luộc chấm tương, chao hoặc cơm với muối tiêu, bún với nước tương… thì nguy cơ thiếu chất rất cao.

Việc ăn thiếu chất đạm cũng có thể gây ra biếng ăn, nhão cơ, dễ nhiễm trùng. Ăn chay với nhiều chất bột đường kéo dài có thể dẫn đến tăng đường huyết và đái tháo đường. Người ăn chay có thể bị thiếu máu do thiếu vitamin B12, thiếu sắt, đồng, kẽm… vì các vi chất này chỉ có nhiều trong thức ăn có nguồn gốc động vật. Vì vậy, người ăn chay phải đảm bảo cung cấp đủ 7 loại khoáng chất cần thiết cho cơ thể là protein (đạm), vitamin B12, can-xi, vitamin D, sắt, kẽm và a-xít béo omega-3 để cân bằng dinh dưỡng cho cơ thể.

Vẫn có nguy cơ mắc bệnh nguy hiểm

Nếu không chọn lựa thực phẩm phù hợp, người ăn chay vẫn có nguy cơ mắc bệnh nguy hiểm. Chất béo thực vật tuy không có cholesterol nhưng có các a-xít béo bão hòa, nhất là trong nước cốt dừa và các dạng bơ thực vật… không tốt cho tim mạch.

Trong rau củ cũng có nhiều chất gây cản trở sự hấp thu các chất dinh dưỡng khác. Vì vậy, người ăn chay trường dễ bị thiếu máu, loãng xương, giảm sức đề kháng, rối loạn lipid máu… do thiếu các vi chất dinh dưỡng như: a-xít folic, sắt, vitamin B12, kẽm, can-xi…

Có thể béo phì

Như đã trình bày trong bài “Béo do ăn chay”, đăng trên TGGĐ số 24, ra ngày 27-6-2012, người ăn chay vẫn có thể tăng cân nếu có chế độ dinh dưỡng không phù hợp. Thức ăn chay ít đạm rất dễ tiêu hóa nên sẽ mau đói và khiến chúng ta ăn nhiều hơn. Ngoài ra, bữa ăn chay thường có nhiều bột đường và chất béo (chủ yếu từ dầu thực vật) nên năng lượng cung cấp cho cơ thể nhiều, có thể dẫn đến tình trạng thừa cân, béo phì.

Không phải ai cũng nên ăn chay

Ăn chay có nhiều lợi ích cho sức khỏe. Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể ăn chay (nhất là ăn chay tuyệt đối). Đặc biệt ở trẻ em đang trong thời kỳ ăn dặm; thanh thiếu niên, phụ nữ mang thai và cho con bú hay bệnh nhân trong giai đoạn cần dinh dưỡng phục hồi bệnh… là những đối tượng có nhu cầu dinh dưỡng cao, việc ăn uống thiếu chất sẽ ảnh hưởng đến sự tăng trưởng và sức khỏe.

Phân bổ thời gian hợp lý

Tuy thực phẩm chay cũng có chứa các thành phần dinh dưỡng như thức ăn có nguồn gốc từ động vật nhưng giá trị dinh dưỡng trong mỗi loại thực phẩm không cao và rất khó hấp thu đủ dưỡng chất cần thiết cho cơ thể. Vì vậy, tùy trường hợp mà người ăn chay nên chú ý phân bổ thời gian ăn chay hợp lý, hạn chế ăn chay tuyệt đối để cơ thể được cung cấp nguồn dinh dưỡng tốt nhất.